Zoeken in aanbod
Volgorde:-
banner_van_alkemare.jpg 
 
banner_splits_vastgoed.jpg 
 
banner_intercitymngt.jpg
 
banner_taxatieexpert.jpg 
 
maxvastgoedbanner.jpg 
 
credion_banner.jpg
 

witbanneropvul.jpg

 

Kantoren

Ook zien we nog altijd ontwikkelmogelijkheden.

De vooruitzichten voor de arbeidsmarkt in 2009 zijn dan ook somberder, omdat niet alleen Nederland maar de gehele Eurozone zich moet opmaken voor een krimpende economie. De totale opname van kantoorruimte in 2008 is uitgekomen op 1,6 miljoen m² en dat is aanzienlijk lager dan in de laatste jaren. In vergelijking met 2007 is sprake van een daling van de totale opname met circa 35%. De hoeveelheid aangeboden kantoorruimte in Nederland is, na twee jaar van afname, in 2008 weer toegenomen. Het totaalaanbod van kantoorruimte omvatte eind 2008 bijna 6,1 miljoen m². Dit komt neer op ongeveer 13% van de voorraad en dat is verontrustend hoog. In een evenwichtige, gezond functionerende markt is sprake van circa 6% frictieaanbod. Eind 2008 was dit 13%, ofwel zo'n 3 miljoen m² kantoorruimte meer. Uit een studie van FGH Bank blijkt dat de grootste problemen zich voordoen op monofunctionele kantorenparken en bedrijventerreinen. Daarbij zijn het vooral middelgrote tot grote panden (vanaf 2.500 m²) uit de bouwperiode 1960-1990 die de grootste kans op langdurige leegstand maken. Ontwikkelaars heroverwegen momenteel de risico's van nieuwe lokaties wat heeft geleid tot een scherpe daling van het aantal nieuwbouwontwikkelingen in 2008.

Het beleggingsresultaat op kantoren zat na 2005 (7,0%) flink in de lift en kwam in 2006 uit op 11,5%. In 2007 wist deze sector de trend vast te houden en kwam totaal rendement uit op 11,3%. Het directe rendement heeft ten opzichte van 2006 wat terrein moeten prijsgeven en is met 0,6% gedaald naar 6,4% in 2007. Toch is het directe rendement de afgelopen jaren redelijk stabiel, rond 7%. Na een viertal jaren met een minimale, zelfs negatieve waardegroei in de jaren 2003 en 2004, is de waardegroei in 2006 en 2007 met 4,3%, respectievelijk 4,6% weer positief. Toch komt de kantorensector hiermee in 2007 niet verder dan een één na laatste plaats. In 2008 is het beleggingsresultaat afgenomen naar een schamele 0,9%. De oorzaak hiervan is de waardedaling van kantoren met gemiddeld 5,4%.

De gemiddelde leegstand in 2007 is uitgekomen op 10,7% (2006: 8,2%, 2005: 9,4%). In 2008 stijgt de leegstand naar circa 12%.

Huurprijzen kantoorruimte zijn in 2008 met 3,5% gedaald naar gemiddeld € 138,-- per m2. Verwacht wordt dat deze daling in 2009 verder doorzet en gelijke tred houd met de economische groei. In 2010 verwacht het CPB weer een positieve groei van 1,0%. De incentives (tegemoetkomingen aan de huurder zoals huurvrije periode e.d.) zijn door de afnemende vraag in 2008 toegenomen. De strijd om de gunst van de huurder is nog steeds hevig, er is sprake van een ‘huurdersmarkt' .

Ondanks de moeilijker wordende omstandigheden biedt de kantorenmarkt wel degelijk nog kansen. Voor beleggers biedt de huidige marktsituatie bijvoorbeeld mogelijkheden om actiever richting zittende huurders te sturen in de portefeuille. Want ook bij huurders staat kostenbesparing nog hoger op de prioriteitenlijst dan voorheen. Voor hen kan contractverlenging dus veel interessanter zijn dan bedrijfsverplaatsing. Voor beleggers biedt dit perspectief om de huurinkomsten voor langere tijd zeker te stellen. Ook zien we nog altijd ontwikkelmogelijkheden. Er zijn nog steeds kansrijke mogelijkheden voor de ontwikkeling van bijvoorbeeld kantoorvilla's, verzamelgebouwen of de herontwikkeling van monumentale objecten. Bovendien bieden kleine tot middelgrote panden het voordeel dat wederverhuur op termijn kansrijker is. Voor hoogwaardige kantoren op strategische locaties blijft een beleggersmarkt.